Jak działa CBAM? Proces w 4 krokach
Import towaru
Sprowadzasz stal, cement lub aluminium spoza UE
Rejestracja PUESC
Zakładasz konto i uzyskujesz status zgłaszającego
Raportowanie
Składasz raporty kwartalne z danymi o emisjach CO₂
Certyfikaty
Od 2026 r. kupujesz certyfikaty za emisje wbudowane
Co to jest CBAM? Definicja prostym językiem
CBAM to skrót od Carbon Border Adjustment Mechanism, czyli mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. W praktyce oznacza to, że jeśli importujesz do UE towary wyprodukowane w krajach, gdzie producenci nie ponoszą kosztów emisji dwutlenku węgla, musisz te koszty wyrównać — najpierw przez raportowanie, a za emisje od 2026 roku również finansowo, certyfikatami CBAM (ich sprzedaż rusza 1 lutego 2027 r.).
Po co to wszystko? Producenci w UE płacą za emisje CO₂ w ramach systemu EU ETS (Emission Trading System). Ich konkurenci spoza Unii — nie. CBAM wyrównuje te warunki, żeby europejskie firmy nie traciły konkurencyjności, a produkcja nie „uciekała" do krajów bez polityki klimatycznej. To zjawisko nazywa się carbon leakage i właśnie jemu CBAM ma zapobiegać.
Mechanizm CBAM jest częścią pakietu Fit for 55, czyli zestawu rozporządzeń UE mających obniżyć emisje o 55% do 2030 r. w ramach European Green Deal.
Kogo dotyczy CBAM? Lista towarów i importerów
Towary objęte CBAM
CBAM obejmuje import sześciu kategorii towarów z krajów spoza UE:
Jeśli w Twoich zgłoszeniach celnych pojawiają się kody CN odpowiadające tym kategoriom, CBAM Cię dotyczy.
Kto musi się zarejestrować jako zgłaszający CBAM
Obowiązek rejestracji dotyczy każdego importera towarów z powyższej listy — niezależnie od wielkości firmy i wolumenu importu. W fazie docelowej (od 2026 r.) musisz uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM, żeby móc dalej importować te towary.
Kogo CBAM nie dotyczy
CBAM nie obejmuje importu z krajów uczestniczących w EU ETS lub posiadających powiązany system (np. Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria). Wyłączone są też przesyłki o wartości poniżej 150 EUR — ale uwaga: w regularnym imporcie handlowym ten próg praktycznie nie występuje.
Mit vs Fakt — 4 popularne mity o CBAM
Kalendarz CBAM — najważniejsze terminy i fazy
Faza przejściowa (2023–2025) — raportowanie bez opłat
Od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. importerzy mieli obowiązek składania raportów kwartalnych w rejestrze przejściowym CBAM. Nie trzeba było kupować certyfikatów ani ponosić opłat — ale samo raportowanie było obowiązkowe i za jego brak groziły kary.
Faza docelowa (od 2026) — certyfikaty CBAM i opłaty
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje pełny system CBAM. Musisz:
- Zarejestrować się jako upoważniony zgłaszający CBAM
- Kupować certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom wbudowanym w importowane towary (sprzedaż rusza 1 lutego 2027 r.)
- Składać roczne deklaracje CBAM (pierwsza, za 2026 r., do 30 września 2027 r.)
- Kontynuować raportowanie kwartalne
Terminy sprawozdań
| Faza | Okres | Obowiązek |
|---|---|---|
| Przejściowa | 1.10.2023 – 31.12.2025 | Raporty kwartalne (bez opłat) |
| Docelowa — start | 1.01.2026 | Rejestracja jako zgłaszający + zakup certyfikatów |
| Docelowa — pełna | od 2026 | Roczne rozliczenie emisji + opłaty za certyfikaty |
| Wygaszanie darmowych ETS | 2026–2034 | Stopniowe zmniejszanie darmowych uprawnień ETS |
Jak zarejestrować się w PUESC? Procedura krok po kroku
Jeśli jeszcze nie masz dostępu do systemu PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych), oto co musisz zrobić:
Załóż konto na PUESC
Wejdź na puesc.gov.pl i zarejestruj się jako osoba fizyczna. Następnie powiąż swoje konto z firmą (podmiotem gospodarczym). Potrzebujesz do tego NIP firmy i upoważnienia do reprezentowania podmiotu.
Otwórz PUESC →Złóż wniosek o status zgłaszającego CBAM
W zakładce CBAM złóż wniosek o uzyskanie statusu upoważnionego zgłaszającego. Urząd weryfikuje wniosek — czas oczekiwania to zazwyczaj kilka tygodni.
Uzyskaj numer EORI (jeśli go nie masz)
Numer EORI (Economic Operators Registration and Identification) jest niezbędny do operacji celnych w UE. Jeśli Twoja firma już importuje towary, prawdopodobnie go posiada. Jeśli nie — złóż wniosek na PUESC.
Złóż pierwszy raport kwartalny
Po uzyskaniu statusu zgłaszającego możesz złożyć pierwszy raport. Potrzebujesz danych o ilości importowanych towarów, kraju ich pochodzenia i emisjach CO₂ wbudowanych w produkcję.
Raportowanie CBAM — co zawiera sprawozdanie?
Raport CBAM to nie prosty formularz. Musisz podać konkretne dane o każdej partii importowanego towaru:
- Ilość importowanego towaru — w tonach, z podziałem na kody CN
- Kraj pochodzenia — z którego państwa pochodzi towar
- Emisje wbudowane (embedded emissions) — ile CO₂ wyemitowano przy produkcji, w przeliczeniu na tonę towaru
- Emisje bezpośrednie i pośrednie — bezpośrednie (z procesu produkcji) i pośrednie (z energii elektrycznej zużytej przy produkcji)
- Metoda obliczania — czy stosujesz dane rzeczywiste od producenta, czy wartości domyślne Komisji Europejskiej
Skąd wziąć dane o emisjach od dostawcy spoza UE?
To jedno z największych wyzwań praktycznych. Twój dostawca w Turcji, Indiach czy Rosji może nie wiedzieć, czym jest CBAM, i nie rozumieć, jakie dane ma dostarczyć. Wartości domyślne są wyższe od rzeczywistych, więc ich stosowanie oznacza wyższy koszt certyfikatów — opłaca się zdobyć dane od producenta.
Przykład z życia
Sytuacja: Firma MeralPol importuje 200 ton stali z Turcji kwartalnie. Import manager Anna dostaje mail o obowiązku CBAM — nie wie, od czego zacząć.
Problem: Turecki dostawca nie rozumie, jakie dane o emisjach musi dostarczyć, a termin raportu za 2 tygodnie.
Rozwiązanie: Procedok przygotował szablon zapytania do dostawcy w języku angielskim i tureckim, zebrał dane w 5 dni roboczych i złożył raport kwartalny w terminie. Anna zyskała gotowy proces na kolejne kwartały — bez stresu i ryzyka kary.
Brzmi znajomo? Jeśli mierzysz się z podobną sytuacją, nie musisz rozwiązywać tego samodzielnie. Sprawdź, jak Procedok obsługuje CBAM dla importerów.
Kary za brak raportowania CBAM
Nie chcemy straszyć — ale musisz wiedzieć, jakie są konsekwencje, żeby podjąć świadomą decyzję.
Kary finansowe
Wynoszą od 10 do 50 EUR za każdą tonę niezgłoszonych emisji. Przy imporcie 200 ton stali kwartalnie i średniej emisyjności ok. 1,8 tony CO₂ na tonę stali, niezłożenie raportu za jeden kwartał może oznaczać karę rzędu 3 600–18 000 EUR. W skali roku to nawet 72 000 EUR.
Blokada importu
W fazie docelowej brak statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM oznacza, że nie możesz odprawić towaru na granicy UE. Twój import zostaje wstrzymany.
Konsekwencje reputacyjne
Coraz więcej dużych odbiorców w UE wymaga od swoich dostawców potwierdzenia compliance z CBAM. Brak raportowania może oznaczać utratę kontraktów, nawet jeśli kary finansowe jeszcze Cię nie dotknęły.
Ile kosztuje CBAM? Kalkulator kosztów dla importera
Koszty certyfikatów CBAM
Cena certyfikatów CBAM jest powiązana z ceną uprawnień w EU ETS — za 2026 r. jest ustalana kwartalnie (opublikowana cena za I kwartał 2026 r. to 75,36 EUR za tonę CO₂), a od 2027 r. na podstawie średniej tygodniowej z aukcji. Sama sprzedaż certyfikatów rusza 1 lutego 2027 r. Dokładny koszt zależy od:
- Wolumenu Twojego importu (ile ton kwartalnie)
- Emisyjności towaru (ile CO₂ na tonę — zależy od producenta i technologii)
- Tego, czy stosujesz dane rzeczywiste od producenta (niższe), czy wartości domyślne (wyższe)
Model abonamentowy Procedok vs jednorazowe zlecenia
| Element | Samodzielnie | Kancelaria | Procedok |
|---|---|---|---|
| Rejestracja PUESC | 0 zł (Twój czas) | 2 000–5 000 zł | W cenie abonamentu |
| Raport kwartalny | 0 zł (Twój czas + ryzyko) | 3 000–8 000 zł/raport | W cenie abonamentu |
| Kontakt z dostawcą | Twój czas | Twój czas | W cenie abonamentu |
| Roczne rozliczenie | ? | 5 000–15 000 zł | W cenie abonamentu |
| Stały dostęp do eksperta | ✗ | ✗ | ✓ |
W praktyce oznacza to, że przy 4 raportach kwartalnych rocznie i jednym rozliczeniu rocznym kancelaria może kosztować 17 000–47 000 zł za rok. Abonament Procedok daje przewidywalny, stały koszt — bez niespodzianek.
Sprawdź abonament CBAM — stała cena, zero niespodzianekKluczowe wnioski
CBAM dotyczy KAŻDEGO importera towarów z listy (cement, stal, aluminium, nawozy, wodór, energia) — nie ma progu wielkości firmy ani minimalnego wolumenu.
Od 2026 r. samo raportowanie nie wystarczy — emisje rozlicza się certyfikatami CBAM powiązanymi z ceną ETS (sprzedaż certyfikatów rusza 1 lutego 2027 r.). To realny koszt w Twoim budżecie importowym.
Kary za brak raportowania sięgają 10–50 EUR za tonę — przy dużych wolumenach to setki tysięcy złotych rocznie.
Rejestracja w PUESC i pierwszy raport to kwestia dni, nie miesięcy — ale wymaga znajomości procedur i formatu danych.
Model abonamentowy (jak w Procedok) eliminuje ryzyko przegapienia terminu i daje stały dostęp do eksperta CBAM z certyfikacją IACBAM.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania o CBAM
Czym jest CBAM i dlaczego został wprowadzony?▼
Kto musi raportować w ramach CBAM?▼
Jakie są terminy składania raportów CBAM?▼
Co grozi za niezłożenie raportu CBAM?▼
Czy mogę zlecić raportowanie CBAM firmie zewnętrznej?▼
Ile kosztują certyfikaty CBAM?▼
Czym różni się faza przejściowa od docelowej CBAM?▼
Checklista dokumentów do CBAM
Zanim zaczniesz raportowanie, upewnij się, że masz:
Stan prawny: kwiecień 2026 r. Artykuł zostanie zaktualizowany w przypadku zmian w rozporządzeniu CBAM.
Źródło: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂.