Jak działa CBAM? Proces w 4 krokach
Import towaru
Sprowadzasz stal, cement lub aluminium spoza UE
Rejestracja PUESC
Zakładasz konto i uzyskujesz status zgłaszającego
Raportowanie
Składasz raporty kwartalne z danymi o emisjach CO₂
Certyfikaty
Od 2026 r. kupujesz certyfikaty za emisje wbudowane
Co to jest CBAM? Definicja prostym językiem
CBAM to skrót od Carbon Border Adjustment Mechanism, czyli mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. W praktyce oznacza to, że jeśli importujesz do UE towary wyprodukowane w krajach, gdzie producenci nie ponoszą kosztów emisji dwutlenku węgla, musisz te koszty wyrównać — najpierw przez raportowanie, a od 2026 roku również przez zakup certyfikatów.
Po co to wszystko? Producenci w UE płacą za emisje CO₂ w ramach systemu EU ETS (Emission Trading System). Ich konkurenci spoza Unii — nie. CBAM wyrównuje te warunki, żeby europejskie firmy nie traciły konkurencyjności, a produkcja nie „uciekała" do krajów bez polityki klimatycznej. To zjawisko nazywa się carbon leakage i właśnie jemu CBAM ma zapobiegać.
Mechanizm CBAM jest częścią pakietu Fit for 55, czyli zestawu rozporządzeń UE mających obniżyć emisje o 55% do 2030 r. w ramach European Green Deal.
Kogo dotyczy CBAM? Lista towarów i importerów
Towary objęte CBAM
CBAM obejmuje import sześciu kategorii towarów z krajów spoza UE:
Jeśli w Twoich zgłoszeniach celnych pojawiają się kody CN odpowiadające tym kategoriom, CBAM Cię dotyczy.
Kto musi się zarejestrować jako zgłaszający CBAM
Obowiązek rejestracji dotyczy każdego importera towarów z powyższej listy — niezależnie od wielkości firmy i wolumenu importu. W fazie docelowej (od 2026 r.) musisz uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM, żeby móc dalej importować te towary.
Kogo CBAM nie dotyczy
CBAM nie obejmuje importu z krajów uczestniczących w EU ETS lub posiadających powiązany system (np. Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria). Wyłączone są też przesyłki o wartości poniżej 150 EUR — ale uwaga: w regularnym imporcie handlowym ten próg praktycznie nie występuje.
Mit vs Fakt — 4 popularne mity o CBAM
Kalendarz CBAM — najważniejsze terminy i fazy
Faza przejściowa (2023–2025) — raportowanie bez opłat
Od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. importerzy mieli obowiązek składania raportów kwartalnych w rejestrze przejściowym CBAM. Nie trzeba było kupować certyfikatów ani ponosić opłat — ale samo raportowanie było obowiązkowe i za jego brak groziły kary.
Faza docelowa (od 2026) — certyfikaty CBAM i opłaty
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje pełny system CBAM. Musisz:
- Zarejestrować się jako upoważniony zgłaszający CBAM
- Kupować certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom wbudowanym w importowane towary
- Składać roczne deklaracje CBAM (do 31 maja za rok poprzedni)
- Kontynuować raportowanie kwartalne
Terminy sprawozdań
| Faza | Okres | Obowiązek |
|---|---|---|
| Przejściowa | 1.10.2023 – 31.12.2025 | Raporty kwartalne (bez opłat) |
| Docelowa — start | 1.01.2026 | Rejestracja jako zgłaszający + zakup certyfikatów |
| Docelowa — pełna | od 2026 | Roczne rozliczenie emisji + opłaty za certyfikaty |
| Wygaszanie darmowych ETS | 2026–2034 | Stopniowe zmniejszanie darmowych uprawnień ETS |
Jak zarejestrować się w PUESC? Procedura krok po kroku
Jeśli jeszcze nie masz dostępu do systemu PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych), oto co musisz zrobić:
Załóż konto na PUESC
Wejdź na puesc.gov.pl i zarejestruj się jako osoba fizyczna. Następnie powiąż swoje konto z firmą (podmiotem gospodarczym). Potrzebujesz do tego NIP firmy i upoważnienia do reprezentowania podmiotu.
Otwórz PUESC →Złóż wniosek o status zgłaszającego CBAM
W zakładce CBAM złóż wniosek o uzyskanie statusu upoważnionego zgłaszającego. Urząd weryfikuje wniosek — czas oczekiwania to zazwyczaj kilka tygodni.
Uzyskaj numer EORI (jeśli go nie masz)
Numer EORI (Economic Operators Registration and Identification) jest niezbędny do operacji celnych w UE. Jeśli Twoja firma już importuje towary, prawdopodobnie go posiada. Jeśli nie — złóż wniosek na PUESC.
Złóż pierwszy raport kwartalny
Po uzyskaniu statusu zgłaszającego możesz złożyć pierwszy raport. Potrzebujesz danych o ilości importowanych towarów, kraju ich pochodzenia i emisjach CO₂ wbudowanych w produkcję.
Raportowanie CBAM — co zawiera sprawozdanie?
Raport CBAM to nie prosty formularz. Musisz podać konkretne dane o każdej partii importowanego towaru:
- Ilość importowanego towaru — w tonach, z podziałem na kody CN
- Kraj pochodzenia — z którego państwa pochodzi towar
- Emisje wbudowane (embedded emissions) — ile CO₂ wyemitowano przy produkcji, w przeliczeniu na tonę towaru
- Emisje bezpośrednie i pośrednie — bezpośrednie (z procesu produkcji) i pośrednie (z energii elektrycznej zużytej przy produkcji)
- Metoda obliczania — czy stosujesz dane rzeczywiste od producenta, czy wartości domyślne Komisji Europejskiej
Skąd wziąć dane o emisjach od dostawcy spoza UE?
To jedno z największych wyzwań praktycznych. Twój dostawca w Turcji, Indiach czy Rosji może nie wiedzieć, czym jest CBAM, i nie rozumieć, jakie dane ma dostarczyć. Wartości domyślne są wyższe od rzeczywistych, więc ich stosowanie oznacza wyższy koszt certyfikatów — opłaca się zdobyć dane od producenta.
Przykład z życia
Sytuacja: Firma MeralPol importuje 200 ton stali z Turcji kwartalnie. Import manager Anna dostaje mail o obowiązku CBAM — nie wie, od czego zacząć.
Problem: Turecki dostawca nie rozumie, jakie dane o emisjach musi dostarczyć, a termin raportu za 2 tygodnie.
Rozwiązanie: Procedok przygotował szablon zapytania do dostawcy w języku angielskim i tureckim, zebrał dane w 5 dni roboczych i złożył raport kwartalny w terminie. Anna zyskała gotowy proces na kolejne kwartały — bez stresu i ryzyka kary.
Brzmi znajomo? Jeśli mierzysz się z podobną sytuacją, nie musisz rozwiązywać tego samodzielnie. Sprawdź, jak Procedok obsługuje CBAM dla importerów.
Kary za brak raportowania CBAM
Nie chcemy straszyć — ale musisz wiedzieć, jakie są konsekwencje, żeby podjąć świadomą decyzję.
Kary finansowe
Wynoszą od 10 do 50 EUR za każdą tonę niezgłoszonych emisji. Przy imporcie 200 ton stali kwartalnie i średniej emisyjności ok. 1,8 tony CO₂ na tonę stali, niezłożenie raportu za jeden kwartał może oznaczać karę rzędu 3 600–18 000 EUR. W skali roku to nawet 72 000 EUR.
Blokada importu
W fazie docelowej brak statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM oznacza, że nie możesz odprawić towaru na granicy UE. Twój import zostaje wstrzymany.
Konsekwencje reputacyjne
Coraz więcej dużych odbiorców w UE wymaga od swoich dostawców potwierdzenia compliance z CBAM. Brak raportowania może oznaczać utratę kontraktów, nawet jeśli kary finansowe jeszcze Cię nie dotknęły.
Ile kosztuje CBAM? Kalkulator kosztów dla importera
Koszty certyfikatów CBAM
Cena certyfikatów CBAM jest powiązana ze średnią tygodniową ceną uprawnień w EU ETS. Na początku 2026 r. to ok. 60–80 EUR za tonę CO₂. Dokładny koszt zależy od:
- Wolumenu Twojego importu (ile ton kwartalnie)
- Emisyjności towaru (ile CO₂ na tonę — zależy od producenta i technologii)
- Tego, czy stosujesz dane rzeczywiste od producenta (niższe), czy wartości domyślne (wyższe)
Model abonamentowy Procedok vs jednorazowe zlecenia
| Element | Samodzielnie | Kancelaria | Procedok |
|---|---|---|---|
| Rejestracja PUESC | 0 zł (Twój czas) | 2 000–5 000 zł | W cenie abonamentu |
| Raport kwartalny | 0 zł (Twój czas + ryzyko) | 3 000–8 000 zł/raport | W cenie abonamentu |
| Kontakt z dostawcą | Twój czas | Twój czas | W cenie abonamentu |
| Roczne rozliczenie | ? | 5 000–15 000 zł | W cenie abonamentu |
| Stały dostęp do eksperta | ✗ | ✗ | ✓ |
W praktyce oznacza to, że przy 4 raportach kwartalnych rocznie i jednym rozliczeniu rocznym kancelaria może kosztować 17 000–47 000 zł za rok. Abonament Procedok daje przewidywalny, stały koszt — bez niespodzianek.
Sprawdź abonament CBAM — stała cena, zero niespodzianekKluczowe wnioski
CBAM dotyczy KAŻDEGO importera towarów z listy (cement, stal, aluminium, nawozy, wodór, energia) — nie ma progu wielkości firmy ani minimalnego wolumenu.
Od 2026 r. samo raportowanie nie wystarczy — trzeba kupować certyfikaty CBAM powiązane z ceną ETS. To realny koszt w Twoim budżecie importowym.
Kary za brak raportowania sięgają 10–50 EUR za tonę — przy dużych wolumenach to setki tysięcy złotych rocznie.
Rejestracja w PUESC i pierwszy raport to kwestia dni, nie miesięcy — ale wymaga znajomości procedur i formatu danych.
Model abonamentowy (jak w Procedok) eliminuje ryzyko przegapienia terminu i daje stały dostęp do eksperta CBAM z certyfikacją IACBAM.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania o CBAM
Czym jest CBAM i dlaczego został wprowadzony?▼
Kto musi raportować w ramach CBAM?▼
Jakie są terminy składania raportów CBAM?▼
Co grozi za niezłożenie raportu CBAM?▼
Czy mogę zlecić raportowanie CBAM firmie zewnętrznej?▼
Ile kosztują certyfikaty CBAM?▼
Czym różni się faza przejściowa od docelowej CBAM?▼
Checklista dokumentów do CBAM
Zanim zaczniesz raportowanie, upewnij się, że masz:
Stan prawny: kwiecień 2026 r. Artykuł zostanie zaktualizowany w przypadku zmian w rozporządzeniu CBAM.
Źródło: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂.