Rozporządzenie GPSRGeneral Product Safety Regulation

GPSR to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów. Zastępuje ono Dyrektywę 2001/95/WE o ogólnym bezpieczeństwie produktów. GPSR harmonizuje przepisy dotyczące bezpieczeństwa produktów konsumenckich na terenie całej Unii Europejskiej, wprowadzając jednolite wymagania dla wszystkich podmiotów gospodarczych. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio we wszystkich krajach UE, bez konieczności implementacji do prawa krajowego.

Rozporządzenie GPSR (2023/988) zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 12 czerwca 2023 roku. Weszło w życie 12 lipca 2023 roku, ale obowiązuje od 13 grudnia 2024 roku. Od tego dnia wszystkie podmioty gospodarcze muszą spełniać nowe wymagania. Poprzednia Dyrektywa 2001/95/WE o ogólnym bezpieczeństwie produktów została jednocześnie uchylona.

GPSR dotyczy wszystkich podmiotów w łańcuchu dostaw produktów konsumenckich: producentów, upoważnionych przedstawicieli, importerów, dystrybutorów oraz dostawców usług realizacji zamówień (fulfillment). Co istotne, po raz pierwszy rozporządzenie nakłada bezpośrednie obowiązki na platformy marketplace (takie jak Amazon, Allegro czy eBay). Każdy podmiot ma określone obowiązki proporcjonalne do swojej roli w łańcuchu dostaw.

GPSR obejmuje wszystkie produkty konsumenckie wprowadzane na rynek UE, niezależnie od kanału sprzedaży (stacjonarny, online, marketplace). Rozporządzenie nie dotyczy jednak produktów objętych odrębnymi przepisami sektorowymi: żywności, pasz, produktów leczniczych, wyrobów medycznych, samolotów oraz regulowanych produktów roślinnych i zwierzęcych. GPSR stosuje się także do produktów używanych i naprawianych, jeśli trafiają one do obrotu handlowego.

GPSR wprowadza wiele zmian w porównaniu z Dyrektywą 2001/95/WE. Najważniejsze to: bezpośrednia stosowalność jako rozporządzenie (bez implementacji krajowej), obowiązki dla platform marketplace, wymóg analizy ryzyka produktu, system śledzenia produktów (traceability), kanały zgłaszania zagrożeń przez konsumentów, ostrzejsze kary oraz uwzględnienie sprzedaży online. Dyrektywa dawała państwom członkowskim swobodę implementacji, co prowadziło do różnic w przepisach krajowych.

Importer zgodnie z GPSR musi: weryfikować, czy producent przeprowadził analizę ryzyka i przygotował dokumentację techniczną, sprawdzać poprawność oznakowania produktu (dane kontaktowe, instrukcje, ostrzeżenia), zapewniać system śledzenia produktu (traceability), współpracować z organami nadzoru rynku oraz wycofać produkt z rynku w razie stwierdzenia niezgodności. Importer ponosi odpowiedzialność za produkty, które wprowadza na rynek UE.

GPSR po raz pierwszy nakłada bezpośrednie obowiązki na platformy internetowe (marketplace). Muszą one: zapewniać mechanizmy zgłaszania niebezpiecznych produktów przez konsumentów, współpracować z organami nadzoru rynku, usuwać oferty produktów niebezpiecznych w ciągu 2 dni roboczych od otrzymania nakazu, oraz informować konsumentów o wycofaniu produktu. Amazon, Allegro, eBay i inne platformy muszą zapewnić, że sprzedawcy podają wymagane informacje o produkcie.

Analiza ryzyka produktu to systematyczna ocena potencjalnych zagrożeń związanych z używaniem produktu przez konsumenta. Zgodnie z GPSR producent musi przeprowadzić analizę ryzyka przed wprowadzeniem produktu na rynek, uwzględniając: przewidywane i racjonalnie przewidywalne użycie produktu, grupę docelową (w tym osoby wrażliwe: dzieci, osoby starsze), właściwości fizyczne i chemiczne produktu, opakowanie oraz instrukcje. Wyniki analizy ryzyka stanowią część dokumentacji technicznej.

GPSR przewiduje skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary za nieprzestrzeganie przepisów. Konkretne kwoty sankcji ustalają poszczególne państwa członkowskie UE. W Polsce kary mogą sięgać nawet kilkuset tysięcy złotych, a w skrajnych przypadkach obejmować wycofanie produktu z rynku, zakaz dalszej sprzedaży i odpowiedzialność cywilną wobec poszkodowanych konsumentów. Organy nadzoru rynku mogą także nakazać zniszczenie niebezpiecznych produktów na koszt przedsiębiorcy.

Tak, GPSR w pełni obejmuje sprzedaż online, co jest jedną z kluczowych zmian w porównaniu z poprzednią dyrektywą. Rozporządzenie nakłada dodatkowe wymagania na sprzedaż na odległość: oferta produktu musi zawierać wyraźne zdjęcie produktu, informacje o producencie/importerze, ostrzeżenia i dane umożliwiające identyfikację. Te wymagania dotyczą zarówno własnych sklepów internetowych, jak i sprzedaży przez marketplace (Allegro, Amazon, eBay itp.).

System śledzenia (traceability) to mechanizm pozwalający na identyfikację produktu na każdym etapie łańcucha dostaw. GPSR wymaga, aby producenci i importerzy zapewnili możliwość prześledzenia drogi produktu od wytworzenia do konsumenta. W praktyce oznacza to: nadanie produktowi unikalnego identyfikatora (np. numer partii), przechowywanie danych o dostawcach i odbiorcach przez 10 lat oraz udostępnienie tych informacji organom nadzoru na żądanie.

Importer musi dysponować lub mieć dostęp do: dokumentacji technicznej produktu (przygotowanej przez producenta), analizy ryzyka, deklaracji zgodności UE (jeśli dotyczy), certyfikatów badań produktu, instrukcji użytkowania i ostrzeżeń w języku polskim (lub odpowiednim języku krajowym), danych kontaktowych producenta oraz dokumentacji systemu śledzenia. Dokumentację należy przechowywać przez 10 lat od daty wprowadzenia produktu na rynek UE.

Tak, GPSR dotyczy produktów sprzedawanych na Allegro i każdej innej platformie marketplace. Zarówno sprzedawca, jak i sama platforma Allegro mają obowiązki wynikające z rozporządzenia. Sprzedawca musi zapewnić zgodność produktu i dostarczyć wymagane informacje (dane producenta/importera, oznakowanie, ostrzeżenia). Allegro jako marketplace musi zapewnić mechanizm zgłaszania produktów niebezpiecznych, usuwać takie oferty i informować kupujących o wycofaniach.

Przygotowanie do GPSR powinno obejmować: audyt obecnego portfolio produktów pod kątem zgodności, przeprowadzenie lub aktualizację analiz ryzyka, uzupełnienie dokumentacji technicznej, wdrożenie systemu śledzenia produktów, przegląd oznakowania i instrukcji, ustanowienie procedur wycofania produktu z rynku (recall) oraz przeszkolenie pracowników. Proces wdrożenia GPSR w średniej firmie trwa zazwyczaj 2-4 miesiące.

Tak, Procedok oferuje kompleksowe wsparcie we wdrożeniu wymagań GPSR. Przeprowadzamy audyt zgodności produktów, przygotowujemy dokumentację techniczną i analizy ryzyka, wdrażamy systemy śledzenia i procedury recall, a także zapewniamy bieżące monitorowanie zmian przepisów. Pracujemy z producentami, importerami i sprzedawcami internetowymi. Skontaktuj się z nami, aby umówić bezpłatną wstępną konsultację i wycenę.